MajmusSunda News – Rubrik OPINI, Selasa (09/06/2026) – Artikel berjudul “Éksplorasi Literasi Sunda dina Jaman Digital: Dina Catetan Kuring” ini adalah sebuah esai karya Didin Tulus yang merupakan seorang penulis, penggiat buku, dan kini tinggal di Kota Cimahi, Provinsi Jawa Barat.
Aya hiji waktos dina kahirupan kuring nalika buku téh jadi dunya sorangan. Rak kayu di imah, bau kertas anu rada apek, jeung tinta anu kadang nyésakeun noda di jari, sadayana jadi bagian tina ritual maca anu intim. Dina unggal halaman, kuring ngarasakeun ayana karuhun anu nyimpen hikmah dina aksara, dina pupuh, dina carita wayang. Éta masa nu ngajarkeun yén literasi téh sanés ukur kamampuhan maca jeung nulis, tapi ogé cara pikeun nyambungkeun diri kana akar budaya.
Tapi jaman geus robah. Ayeuna, layar kaca nyanghareupan kuring saban poé. Buku digital, artikel online, jeung arsip budaya anu bisa diaksés ku sakedapan klik. Dina awalna, aya rasa asing: maca tanpa nyabak kertas, tanpa ngadéngé sora halaman digulirkeun. Kuring sempet ngarasa aya nu leungit—saperti aroma buku anyar anu sok jadi pangjurung imajinasi. Tapi dina waktos nu sami, kuring sadar yén digitalisasi téh muka panto anyar pikeun literasi Sunda.
Carita-carita pantun, naskah kuna, jeung pupuh anu tadina ngan bisa kapanggih di perpustakaan atawa koleksi pribadi, ayeuna bisa diunduh, dibaca, jeung dibagikeun ka sakumna dunya. Generasi anyar, anu leuwih akrab jeung gawai tibatan rak buku, bisa manggihan deui ajén budaya Sunda dina format anu cocog jeung kabiasaan maranéhna. Ieu téh éksplorasi anyar: kumaha literasi Sunda bisa hirup dina jaman digital tanpa kaleungitan ruhna.
Kuring émut kana ajaran silih asah, silih asih, silih asuh. Dina ranah digital, ajaran ieu bisa ditransformasikeun jadi prinsip literasi: silih asah ku ngabagi élmu jeung naskah Sunda ka komunitas maya; silih asih ku ngajaga basa jeung budaya dina unggal unggahan; silih asuh ku ngadidik generasi anyar supaya henteu mopohokeun akar. Digitalisasi henteu kudu jadi ancaman, tapi bisa jadi wahana pikeun nguatkeun identitas.
Tangtu aya tantangan. Laju informasi anu gancang kadang ngajadikeun urang kabawa ku budaya instan, ngaganti kedalaman ku ringkesan, ngaganti refleksi ku headline. Tapi di dieu literasi Sunda boga peran penting: ngajarkeun yén maca téh henteu cukup ngan ukur ngaliwat, tapi kudu ngendapan, kudu jadi pangalaman batin. Ajip Rosidi kungsi nyarios yén bangsa anu henteu maca bakal leungit jati dirina. Dina jaman digital, pesen ieu jadi leuwih relevan: urang kudu maca, tapi ogé kudu ngajaga makna maca.
Memoar ieu téh sakaligus pangeling. Kuring, anu kungsi ngarasakeun nikmatna nyabak kertas, ayeuna ogé ngarasakeun kabébasan maca dina layar. Dua dunya anu béda, tapi bisa silih lengkepan. Literasi Sunda dina jaman digital téh sanés ngeunaan nostalgia atawa modernitas, tapi ngeunaan kumaha urang bisa ngajaga roh budaya bari ngamangpaatkeun téknologi.
Dina unggal klik, kuring ngarasakeun yén aksara Sunda, pupuh, jeung pantun téh henteu leungit. Maranéhna ngan pindah tempat: ti rak kayu ka server digital, ti bau kertas ka cahaya layar. Éksplorasi ieu ngajarkeun yén literasi Sunda téh fleksibel, bisa adaptasi, tapi tetep ngajaga inti: nyambungkeun manusa jeung budaya, nyambungkeun generasi ayeuna jeung karuhun.
Ku kituna, jaman digital téh sanés garis putus, tapi jembatan. Jembatan anu nganteurkeun urang ti nostalgia ka inovasi, ti kertas ka layar, ti masa ka hareup. Dina jembatan ieu, literasi Sunda terus hirup, terus ngajar, terus ngelingan yén budaya téh henteu pernah luntur lamun urang masih daék maca jeung ngarasakeun maknana.
***
Judul: Éksplorasi Literasi Sunda dina Jaman Digital: Dina Catetan Kuring
Penulis: Didin Tulus
Editor: JHK
