MajmusSunda News, Garut, 24/12/25 – “Thayyib”, hiji ngaran anu datangna henteu ribut, tapi jero pangaruhna. Ngaran anu jadi lampu dina lalampahan ruhani manusa, Anjeunna henteu ngan saukur sebutan, ogé henteu ngan kecap anu éndah dina ceuli. “Thayyib” téh rasa anu hirup, harti anu ngagerak, sarta kualitas batin anu lalaunan nungtun manusa ka kahadéan anu sajati. “Thayyib” téh karasa ku jalma anu hirupna daék merhatikeun. Anjeunna aya dina dahareun anu basajan tapi ngajaga awak. Aya dina kecap anu henteu nyeri. Aya dina niat anu beresih sanajan teu katingali. Dina kahirupan sapopoe, “Thayyib” teu sok disadar, tapi lamun leungit, haté karasa garing (Al-Qur’an; Ibn Manzhur.).
Dina basa Arab, “Thayyib” miboga harti anu lega tur jero: alus, beresih, murni, amis, lemes, jeung nyenangkeun. Kecap ieu dipaké pikeun ngajelaskeun hal-hal anu mawa kanyamanan, boh sacara lahir boh batin. Dahareun disebut “Thayyib” lain ukur lantaran raosna ngeunah, tapi lantaran méré kahadéan pikeun awak jeung jiwa. Omongan disebut “Thayyib” lain ukur sopan, tapi lantaran henteu nganyenyeri. Jiwa disebut “Thayyib” lain kusabab tampilanana, tapi kusabab niatna bening jeung haténa henteu karuhun ku pamrih goréng. Ku kituna, “Thayyib” téh lain urusan permukaan. Anjeunna hirup dina jerona manusa, dina cara urang mikir, milih, jeung ngalampahkeun kahirupan (Al-Raghib al-Ashfahani, 2009; Izutsu, 1966).
Dina Asmâ’ Muhammad—dua ratus hiji ngaran anu ngagambarkeun kasampurnaan manusa minangka eunteung Ilahi—“Thayyib” nempatan tempat anu istimewa. Anjeunna nuduhkeun kasucian jeung kaéndahan anu sajati anu mancer tina diri Kangjeng Nabi Muhammad: manusa anu haténa beresih, hirupna jadi rahmat. Dina ieu kontéks, “Thayyib” lain ngan saukur sipat étika, tapi cahaya eksistensial. Kahadéan anu hirup, jeung dina waktos anu sarua, ngahuripan batur. Kahadéan anu henteu maksa, tapi ngahudangkeun (Chittick, 1989; Nasr, 1989).
Ibna ‘Arabî dina al-Futûhât al-Makkiyyah ningali “Thayyib” minangka kualitas kasucian anu miboga daya tarik ruhani. Kahadéan ieu lain anu dipaksakeun, tapi anu ngondang. Teu maréntah, tapi ngagerakkeun. Teu ngagorowok, tapi ngahudangkeun. Numutkeun anjeunna, naon waé anu bener-bener thayyib bakal nungtun manusa ka katenteraman. Sabab kasucian anu sajati henteu kungsi ngalahirkeun kahariwang. Lamun hiji kahadéan ngajadikeun haté sempit, bisa jadi éta lain thayyib, tapi topéng kahadéan (Ibna ‘Arabi, 1999; Chittick, 1998).
Sacara etimologis, “Thayyib” asalna tina akar hurup “th–y–b” (ط ي ب) anu ngandung harti kahadéan, kamurnian, jeung kanyamanan anu beresih. Akar ieu nuduhkeun kaayaan anu bébas tina kokotor—lahir jeung batin. Al-Qur’an mindeng ngagunakeun kecap thayyib, salah sahijina dina katerangan ngeunaan halal jeung thayyib. Halal ngajaga hukum, tapi thayyib ngajaga kualitas. Hiji hal bisa halal, tapi can tangtu thayyib. Ku kituna, Al-Qur’an ngajar yén kahadéan anu sajati kudu nyentuh sakabéhna: awak, jiwa, jeung kasadaran ruhani (Al-Qur’an; Izutsu, 2008).
Dina sajarah pamaknaan, thayyib ogé dipaké pikeun ngajelaskeun kaéndahan moral jeung éstétika. Anjeunna nempel kana kalakuan anu lemes, akhlak anu nenangkeun, jeung ayana hiji jalma anu ngajadikeun batur ngarasa aman. Dina ieu harti, thayyib jadi sinonim kahadéan anu miboga rupa kasih. Kahadéan anu henteu nyingsieunan, tapi ngaraketkeun (Al-Ghazali, 2001; Murata, 1992).
Pikeun Ibnu ‘Arabî, Thayyib lain ukur sipat manusa, tapi atribut Ilahi anu ngajelma dina alam jeung dina diri manusa. Sagala hal anu alus, murni, jeung nenangkeun téh sabenerna pancaran cahaya Ilahi.
Lamun manusa ngarasa tengtrem di hareupeun kaéndahan anu beresih, saenyana manéhna keur ngajawab panggero Ilahi anu halus. Thayyib téh cahaya Kekasih anu nyucikeun haté: nyejukkeun, lain ngaduruk; ngalemeskeun, lain ngarempak.
(Rujukan: Ibn ‘Arabi, 1999; Nasr, 1989)
Thayyib jalan salaku magnet ruhani. Anjeunna narik jiwa pikeun ngadeukeutan ka sumber kahadéan. Dina ayana, kahariwang laun-laun ngalemes, amarah ragrag, jeung kekerasan leungit kakuatanana. Jiwa anu kakeuna ku Thayyib bakal leuwih jujur, leuwih lemes, jeung leuwih welas asih—lain kusabab sieun, tapi kusabab rindu (Chittick, 1989).
Ibnu ‘Arabî ngarumuskeun nilai-nilai “Thayyib” jadi tilu pokok:
• Kahadéan jeung kasucian, lahir jeung batin.
• Daya tarik spiritual, anu ngondang tanpa maksa.
• Transformasi moral jeung éstétik, ngarobah kasar jadi lemes, poék jadi caang.
Ngaliwatan ieu kualitas, Thayyib jadi kakuatan utama dina lalampahan manusa ka arah insân kâmil—manusa anu saimbang jeung mampuh ngagambarkeun sipat Ilahi dina hirup sapopoe (Ibn ‘Arabi, 1999; Chittick, 1998).
Dina tasawuf, hurup lain saukur aksara, tapi simbol kosmik.
a. Thâ’ (ط) ngalambangkeun kakuatan ruhani jeung katéguhan batin. Kahadéan perelu kakuatan supaya teu gampang kotor.
b. Yâ’ (ي) ngalambangkeun cinta jeung hubungan batin. Kahadéan lahir tina kedeketan jeung Sumber Hirup.
c. Bâ’ (ب) ngalambangkeun awal jeung sumber kahadéan. Titik di handapna ngajarkeun handap asor minangka awal sagalana.
Katilu hurup ieu ngahiji jadi gambaran kahadéan anu diciptakeun, dialirkeun, jeung dijaga (Al-Qusyairi, 2002; Ibn ‘Arabi, 1999).
Asmâ’ “Thayyib” ngajar yén kahadéan teu cukup ngan katingali alus. Kahadéan anu sajati hirup dina niat anu beresih, tumuwuh dina kasadaran Ilahi, jeung ngahasilkeun kalakuan anu nenangkeun.
“Thayyib” lain sipat pasif. Anjeunna aktip: ngabersihan, ngalemeskeun, jeung ngageulisan. Dina leungeunna, kecap jadi ubar, lampah jadi panangtayungan, jeung ayana hiji jalma jadi tempat aman pikeun batur (Al-Ghazali, 2001; Nasr, 1989). Pamustunganana, “Thayyib” téh panggero parobahan: tina kasar ka lemes, tina poék ka caang, tina ego ka cinta. Anjeunna ngingetan yén kasucian lain kabur tina dunya, tapi cara hadir di dunya kalayan haté anu beresih. Di dunya anu sok ribut ku kapentingan jeung keras ku ambisi, “Thayyib” hadir minangka bisikan lemes: yén kahadéan anu sajati salawasna nenangkeun, ngabébaskeun, jeung ngahuripan. Di dinya “Thayyib”manggihan imahna: dina haté anu beresih, jiwa anu lemes, jeung manusa anu ngajadikeun hirup minangka tempat patepungan jeung Sang Kahadéan sorangan (Chittick, 1989; Izutsu, 2008).
DAFTAR PUSTAKA
A. Literasi Klasik
1. Al-Qur’an al-Karim.
2. Al-Ghazali, A. H. (2001). Mishkat al-Anwar. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
3. Al-Qusyairi, A. K. (2002). Al-Risalah al-Qusyairiyyah. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
4. Al-Raghib al-Ashfahani. (2009). Al-Mufradat fi Gharib al-Qur’an. Beirut: Dar al-Qalam.
5. Ibna ‘Arabi, M. (1999). Al-Futuhat al-Makkiyyah. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
6. Ibn Manzhur, J. (t.t.). Lisan al-‘Arab. Beirut: Dar Sadir.
B. Literasi Kontemporer
1. Chittick, W. C. (1989). The Sufi Path of Knowledge. Albany: SUNY Press.
2. Chittick, W. C. (1998). The Self-Disclosure of God. Albany: SUNY Press.
3. Izutsu, T. (1966). Ethico-Religious Concepts in the Qur’an. Montreal: McGill University Press.
4. Izutsu, T. (2008). God and Man in the Qur’an. Kuala Lumpur: Islamic Book Trust.
5. Murata, S. (1992). The Tao of Islam. Albany: SUNY Press.
6. Nasr, S. H. (1989). Knowledge and the Sacred. Albany: SUNY Press.
*****
Judul: THAYYIB “طيب” — Sang Kahadéan
Penulis: Ceng NOER Widianingrat (Pembelajar Djatirumasa)
