MajmusSunda News, Garut, 28/01/2026 – Di tengah sora hiruk-pikuk dunya anu teu aya pegatna, manusa mindeng poho yén dirina lain ukur raga anu ngider, tapi ogé jiwa anu keur ngalalana. Unggal tapak hirup—pagawéan, cita-cita, papada-papaduan, nepi ka sangsara—sajatina mangrupa lalampahan ruhani anu nuju hiji maksud basajan tapi jero pisan: katenangan. Dina khazanah Asmâ’ jeung panglungguhan ruhani, kaayaan ieu disebut “al-Râhah”—kareureuhan, kalembutan, jeung istirahat anu sajati (Al-Ghazâlî, 1983).
Asmâ’ “al-Râhah” lain saukur kecap éndah keur dihaja. Ieu asmâ’ ngagambarkeun hiji kaayaan batin nalika jiwa teu deui dikurung ku kahariwang dunya, teu deui paburencay ku kahayang anu teu aya tungtungna. Dina “al-Râhah”, manusa eureun tarung jeung kahirupan, tuluy mimiti nyandé lengkep ka Nu Maha Ngahuripkeun sagala (Ibna ‘Arabî, 1997). Sacara basa, kecap “râhah” (راحة) ngandung harti reureuh, lega, jeung leupas tina beurat. Akar kecapna “r-w-h” (ر-و-ح) nu sarua jeung asal kecap rûh (ruh) jeung rîh (angin). Dina éta akar kecap kasimpen makna gerak anu lemes, ngalir, sarta kahirupan anu ngahudangkeun (Ibn Fâris, 1979).
Dina basa Arab buhun, “râhah” mindeng dipaké pikeun ngagambarkeun jalma anu eureun sanggeus lalampahan jauh—lain saukur lantaran cape, tapi sabab geus ngahontal tempat anu aman. Ku kituna, “al-Râhah” lain hampe rasa atawa eureunna gerak, tapi pangreureuhan anu pinuh ku harti. Ieu téh istirahat anu ngahirupkeun deui tanaga batin, lain anu ngaleuleuskeun sumanget (Al-Râghib al-Ashfahânî, 2009). Ti dieu urang tiasa ngartos yén katenangan sajati lain hartina euweuh kagiatan, tapi ayana kasaluyuan. Jiwa tetep ngalalana, tapi teu deui kabawa arus. Raga tetep digawe, tapi teu deui dijadikeun budak ku kahayang sorangan (Schimmel, 1975).
Syeikh al-Akbar, Ibna ‘Arabî nempatkeun “al-Râhah” minangka kalungguhhan ruhani anu luhung. Dina Futûhât al-Makkiyyah, anjeunna nyarioskeun yén “al-Râhah” téh kaayaan nalika ruh manggihan deui “bumina” sanggeus lalampahan panjang néangan harti hirup:
Al-Râhah nyaéta ngendegna ruh dina pangkonan Dzat Ilahi (Ibn ‘Arabî, 1997). Catur lampah ieu nyarita ngeunaan hal anu kacida manusa pisan, unggal jiwa pasti cape, sarta unggal kacapean butuh pangkonan. Tapi pangkonan anu dimaksud lain kabur tina kanyataan, tapi balik deui ka sumber kanyataan éta sorangan. Nalika ruh “dipangkon” ku ayana Gusti, manéhna teu deui digoyang ku sieun, ambisi, atawa tatu batin (Chittick, 1989). Di dieu “al-Râhah” jadi puncak panghambaan. Sanggeus usaha, mujahadah, jeung tarung batin anu panjang, manusa ngahontal kasadaran yén euweuh pangreureuhan sajati iwal ti ka Gusti. Pasrah dina ieu harti lain éléh, tapi kameunangan anu pangjerona (Chodkiewicz, 1993).
“Al-Râhah” raket patalina jeung panglungguhan “taslîm”—pasrah anu lengkep. Tapi pasrah di dieu lain pasrah buta. Ieu pasrah anu lahir tina pangaweruh. Jiwa masrahkeun dirina lain lantaran teu boga daya, tapi lantaran ngartos yén kahoyong Gusti leuwih lega tibatan kahoyong dirina sorangan (Izutsu, 1984). Dina kaayaan ieu, mucunghul sababaraha lapisan batin:
a. Katenangan lahir jeung batin, nalika raga jeung jiwa teu deui silih tarung.
b. Kasaluyuan jeung alam, sabab manusa eureun maksa kahayangna ka jagat raya.
c. Kabébasan tina kagelisahan nafsu, lantaran kahayang teu deui jadi juragan.
d. Pangreureuhan anu nyegerkeun, jeda eksistensial pikeun tumuwuh leuwih jero.
“Al-Râhah” lain tungtung lalampahan, tapi fase dewasa dina lalampahan éta sorangan (Al-Qusyairî, 2002). Dina tradisi elmu kasampurnaan, hurup lain ngan tanda sora, tapi lambang makna alam. Kecap “al-Râhah” lamun ditempo tina susunan hurupna, ngamuat pesen lalampahan ruhani anu lemes tapi jero (Corbin, 1969).
a. Alif (ا) ngalambangkeun kasatuan jeung wiwitan. Nangtung, jempling, tunggal—kawas kasadaran munggaran kana Kaesaan Gusti.
b. Râ’ (ر) ngalambangkeun gerak anu ngalir. Lalampahan ruhani anu hirup, teu kaku, pinuh ku wirahma.
c. Hâ’ (ح) lambang rahmat jeung jero haté; napasna kaluar tina dada, lain tina biwir.
d. Tâ’ marbûthah (ة) ngalambangkeun kalembutan, panarimaan, jeung kamampuh nampung—panutup anu ngaraketkeun kecap “râhah” ku pangkonan (Ibn ‘Arabî, 1997).
Ibn ‘Arabî deui negeskeun: al-Râhah téh panyumputan ruh sanggeus cape ngalalana (Ibna ‘Arabî, 1997). “al-Râhah” lain ukur pangalaman batin pribadi. Anjeunna boga pangaruh atikan anu lega. Jiwa anu tengtrem bakal ngalahirkeun manusa anu henteu rasa tanggap, henteu gampang nyilakakeun, sarta henteu haus pangakuan. Tina katenangan lahir kasabaran, tina kasabaran lahir kawijaksanaan (Al-Ghazâlî, 1983).
Dina kahirupan sosial, ajén “al-Râhah” ngadorong kahirupan anu sauyunan. Jalma anu geus manggihan sandaran batinna moal ngajadikeun batur minangka sasaran palampiasan. Manéhna hadir kalayan empati, ngadéngé kalayan ati, jeung meta kalayan kasaimbangan (Schimmel, 1975).
Dina widang atikan, “al-Râhah” nuntut prosés diajar anu ngamanusakeun, lain neken. Dina komunitas ruhani, anjeunna ngingetan yén jero leuwih penting tibatan rame. Malah dina widang téknologi jeung kasehatan méntal, “al-Râhah” muka jalan pikeun métode anu mantuan manusa mulang deui kana dirina anu lengkep (Chittick, 1998).
Dina jaman anu sagalana gancang, “al-Râhah” jadi kabutuhan anu ngadesek. Loba manusa ngaléngkah tanpa arah, nyarita tanpa ngadéngé, digawé tanpa rasa. Kacapean teu deui ukur raga, tapi kacapean ayana sorangan (existential fatigue) (Corbin, 1969). Asmâ’ “Rasûl al-Râhah” datang minangka pangeling lemes, yén tujuan ahir lalampahan manusa lain nimbun, tapi mulang. Lain ngéléhkeun, tapi ngahontal karapihan. Lain meunang tina batur, tapi rukun jeung diri sorangan (Chodkiewicz, 1993). “Al-Râhah” ngajarkeun yén katenangan sajati lahir nalika usaha patepung jeung anugerah. Nalika ikhtiar manusa diserahkeun lengkep kana rahmat Gusti. Dina ieu titik, tarik batin mimiti pareum, jeung jiwa mimiti ngarasakeun harti hirup anu saenyana (Izutsu, 1984).
Asmâ’ “al-Râhah” mangrupakeun kaca pangéling kanyaah Gusti anu ngaliput sagala rupa. Anjeunna rohangan jempling pikeun jiwa eureun sakeudeung, narik napas, sarta émut kana asalna. Dina pangreureuhan ieu, manusa lain leungit dirina—anjeunna manggihan deui dirina (Ibn ‘Arabî, 1997). “Rasûl al-Râhah” lain saukur konsép ruhani, tapi panggero pikeun hirup leuwih leuleus, leuwih sadar, jeung leuwih lengkep. Anjeunna tempat mulang sanggeus cape lalampahan ayana, sarta jangji yén di balik sagala kagelisahan, sok aya katenangan anu nungguan pikeun disadari.
DAFTAR PUSTAKA
1. A l-Ghazâlî; “Ihyâ’ ‘Ulûm al-Dîn”, Beirut: Dâr al-Ma‘rifah, 1983.
2. Al-Qusyairî, A. K. (2002). Al-Risâlah al-Qusyairiyyah. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
3. Al-Râghib al-Ashfahânî. (2009). Al-Mufradât fî Gharîb al-Qur’ân. Beirut: Dâr al-Qalam.
4. Chittick, W. C. (1989). The Sufi Path of Knowledge. Albany: SUNY Press.
5. Chittick, W. C. (1998). The Self-Disclosure of God. Albany: SUNY Press.
6. Chodkiewicz, M. (1993). An Ocean Without Shore. Albany: SUNY Press.
7. Corbin, H. (1969). Creative Imagination in the Sufism of Ibn ‘Arabî. Princeton: Princeton University Press.
8. Ibna al-‘Arabî, Muhammad ibn ‘Alî; “al-Futûhât al-Makkiyyah”, Beirut: Dâr al-Fikr, 1997.
9. Ibn Fâris, A. (1979). Maqâyîs al-Lughah. Beirut: Dâr al-Fikr.
10. Izutsu, T. (1984). Sufism and Taoism. Berkeley: University of California Press.
11. Schimmel, A. (1975). Mystical Dimensions of Islam. Chapel Hill: University of North Carolina Press.
****
Judul: RASÛL AL-RÂHAH “رسول الراحة” — Pangreureuhan Jiwa
NOER Widyadiningrat (Pembelajar Djatirumasa)
