MajmusSunda News, Garut, 14 Februari 2026 – Asmâ’ “Najiyyullâh”, nu aya dina pangreksa Allah. Ngaran ieu lahir tina akar kecap Arab “n-j-w” (ن-ج-و), anu dina basa Arab nyimpen dua aliran harti: bisikan rusiah jeung kasalametan. Dina hiji sisi, “najwâ” ngandung harti paguneman nu disumputkeun, carios batin antara dua nu silih percaya. Dina sisi séjén, akar kecap anu sarua mawa harti kasalametan, kaluputan tina bahaya, kalindungan tina karuksakan. Nalika kecap ieu dipasangkeun jeung nami Allah, lahirlah makna anu jembar: “Najiyyullâh”—nu disalametkeun ku Allah, nu dijaga dina pangreksa-Na anu langgeng (Ibna ʿArabî, 1980). “Najiyyullâh” lain saukur gelar, tapi gambaran kaayaan ruhani hiji hamba anu hirup dina lindungan Ilahi. Ieu lain ngan ukur kasalametan lahiriah, tapi pangreksa batin tina poékna jiwa jeung panggoda dunya. Dina harti ruhanina, aya tilu lapisan makna anu jero: kahiji, hamba anu kapilih tur dijaga tina sagala balahi, boh lahir boh batin. Kadua, jiwa anu geus ngahontal kalungguhan “najâ’”, darajat kasalametan dina lalampahan rohani. Katilu, wujud anu meunang pangreksa mutlak tina karuksakan eksistensial, tina rasa leungit arah jeung kasunyian batin. Ibna ʿArabî nyerat: “Najî teh anu dijaga tina sagala kokotor jeung musibah, henteu kakeunaan ku kaburukan, sabab aya dina pangreksa Allah anu langgeng (Ibna ʿArabî, 1980).
Ku kituna, “Najiyyullâh” lain saukur ngaran anu disebatkeun ku létah, tapi kalungguhan ruhani tempat jiwa ngendep dina payung kanyaah Ilahi. Pikeun sâlikîn—anu ngumbara neangan Gusti—“Najiyyullâh” jadi pondasi kasadaran rohani. Anjeunna ngélingan yén kasalametan sajati lain hasil tina kakuatan diri, tapi limpahan rahmat ti Nu Maha Ngajaga. Dina ieu pamahaman aya tilu poko anu ngadeg: kahiji, “najiyyu” nandakeun pangreksa Gusti ka jiwa anu geus ngalangkungan tahapan panyucian. Kadua, Anjeunna ngandung harti kalungguhan kasalametan, tempat ruh geus leupas tina jerat dunya. Katilu, dina latar Asmâ’ Muhammad, anjeunna ngalambangkeun sipat kenabian anu salawasna aya dina lindungan kanyaah Allah (Chittick, 1989).
Dina filsafat hurup anu diteuleuman ku Syaikh al-Akbar, unggal hurup miboga rusiah énergi rohani anu nandaan lalampahan jiwa. Kecap “najî” diwangun ku tilu hurup anu silih sambung hartina:
1. ن (Nûn)—Titik awal kasadaran. “Nûn” jadi perlambang bibit kahirupan batin, tempat niat tumuwuh pikeun mulang ka Gusti. Sagala lalampahan rohani dimimitian ku kasadaran yén manusa butuh kana Pangéran-Na (Nasr, 1991).
2. ج (Jîm)—Gerak kabébasan. “Jîm” nandakeun gerak jiwa kaluar tina belenggu dunya, tina kahayang anu nahan, tina napsu anu ngabeungkeut. Ieu mangrupa tahapan mujahadah, perjuangan batin anu nyucikeun diri (Al-Qushayrī, 2007).
3. ي (Yâʾ)—Kasampurnaan jeung peneguhan. “Yâʾ” ngalambangkeun puncak maqâm, nalika jiwa geus netep dina pangreksa Gusti, henteu kaguncang ku kaayaan luar, sabab haténa geus nanceb dina tauhid (Chittick, 1989).
Gabungan Nûn, Jîm, jeung Yâʾ jadi gambaran lalampahan kasalametan batin: ti kasadaran, ka pembébasan, tuluy nepi ka pangreksa Gusti. Ieu anu jadi inti makna “Najiyyullâh”. Lain saukur nyaritakeun pangreksa ti luar, tapi tanda napelna batin hamba jeung Gustina. Pangreksa Gusti lain hartina misah ti dunya, tapi nyambung jero jeung Sumber Hirup. Dina kaayaan ieu, jiwa henteu leungit tina dunya, tapi leupas tina jeratna. Anjeunna ningali sagala hal minangka eunteung kanyaah, unggal kajadian minangka ombak anu ngadeukeutkeun ka Anjeunna. Di dinya lahir katengtreman sajati: hate anu aman, diri anu dijaga, kasadaran anu pasrah. Ieu kasadaran anu disebut ku para laku batin minangka “ithmi’nân”, katenangan anu asalna tina yakin ka Gusti (Nasr, 1991). Jadi, “Najiyyullâh” hartina anu dijaga sabab geus pasrah sagemblengna. Nalika ego ngalembereh, kahayang pribadi ngalebur kana kahayang Gusti, mangka pangreksa turun, lain saukur minangka tameng luar, tapi minangka cahaya anu ngaliput batin. Pikeun sâlik, ieu jadi pangukuhan yén kasalametan lain ukur tina usaha, tapi buah tina tawakal anu tulus (Al-Qusyairî, 2007). Dina kaayaan kitu, jiwa istirahat dina rusiah pangreksa Gusti. Hirupna jadi doa anu terus dijawab, sanajan teu salawasna ku cara anu kahayang ku diri. Anjeunna diajar yén jawaban Gusti kadang dina wangun ujian, kadang dina wangun kasabaran, kadang dina wangun kabagjaan anu teu disangka.
“Najiyyullâh” lain ngan ukur diucapkeun, tapi dihirupkeun minangka kaayaan kawujudan. Anjeunna jadi gema kanyaah Gusti anu nyarita dina jeroeun anu sepi: “Sing salamet, sabab Kami ngajaga.” Dina cahaya ieu ngaran, manusa diajar yén pangreksa sajati lain hartina luput tina ujian, tapi mampuh ngalampahkeunana kalayan hate anu tetep utuh. Hate anu utuh teh hate anu nyaho yén sagala kajadian aya dina élmu jeung hikmah Gusti. “Najiyyullâh” ngajarkeun yén musibah teu salawasna tanda amarah, kadang mangrupa jalan panyucian. Karugian teu salawasna karuksakan, kadang mangrupa panyalametan tina hal anu leuwih goréng (Nasr, 1991). Ku sabab éta, “Najiyyullâh” ngandung ajaran tauhid anu ngakar. Anjeunna ngajarkeun yén pangreksa Gusti aya dina unggal tarikan napas, dina unggal lengkah kahirupan. Sanajan manusa teu ningali, tapi anjeunna dipeluk ku rahmat anu teu katingali. Ieu anu disebut ku para ârif salaku “himâyah Ilâhiyyah”—pangraksa Gusti anu halimpu tur langgeng (Ibna ʿArabî, 1980).
Dina kahirupan sapopoe, “Najiyyullâh” ngajarkeun kasadaran anu ngabumi. Anjeunna henteu ngajak urang ninggalkeun dunya, tapi ngatur jarak batin jeung dunya. Ngajalankeun kawajiban, tapi teu ngagantungkeun jiwa kana hasil. Ngahontal cita-cita, tapi teu mopohokeun asal jeung tujuan. Ku cara kitu, “Najiyyullâh” jadi cermin pikeun kahirupan modern anu remen kacekel ku kahariwang. Anjeunna ngajarkeun yén di tengah riweuh, aya sepi anu bisa dipelak dina jero hate. Di tengah kasangsaraan, aya pangreksa anu teu pernah pegat.
Ahirna, “Najiyyullâh” jadi pangeling yén hirup ieu aya dina pangawasan jeung kanyaah anu sampurna. Anjeunna ngajarkeun yén kasalametan sajati lain saukur selamet tina bahaya lahir, tapi selamet tina leungitna makna. Nalika hate geus netep dina pangraksa Gusti, mangka sagala ujian jadi jalan, sagala kasusah jadi guru, sagala kabagjaan jadi syukur. “Najiyyullâh” teh jiwa anu hirup dina naungan. Sanajan raga aya di dunya anu fanâ, hate na aya dina kalanggengan. Anjeunna teu kebal tina luka, tapi luka teu ngaruksak dirina. Anjeunna teu bébas tina sedih, tapi sedih teu megatkeun hubunganana jeung Gusti. Di dinya, dina pangraksa anu teu katingali tapi karasa, manusa manggihan kasalametan anu sajati. Anjeunna jadi “Najiyyullâh”—anu dijaga, anu disalametkeun, anu hirup dina pelukan Gusti. AlLâhumma innâ nushallî wanusallimu ´alâ Sayyidinâ Najiullâh SAW.
DAFTAR PUSTAKA:
1. Al-Qusyairî, A. Q. Al-Risâlah al-Qusyayriyyah fî ʿIlm al-Taṣawwuf. Beirut: Dâr al-Kutub al-ʿIlmiyyah, (2002).
2. Chittick, W. C. The Sufi Path of Knowledge: Ibn al-ʿArabī’s Metaphysics of Imagination. Albany: SUNY Press, (1989)..
3. Ibna ʿArabî. Fushûsh al-Hikam. Beirut: Dâr al-Kitâb al-ʿArabî, (2004).
4. Nasr, S. H. Sufi Essays. Chicago: Kazi Publications, (1991).
*****
Judul: NAJIYULLÂH “نَجِيُّ اللهِ” — Pangraksa Gusti
Penulis: NOER Widyadiningrat (Pembelajar Djatirumasa)
