MajmusSunda News, Garut, Garut, 27 November 2025 – Aya hiji ngaran anu henteu datang kalawan sora tarik, tapi lir angin leutik nu ngahiliwir kana ceuli jiwa. Ngaran éta: “Hâmid”, ngaran katilu Rasul (Asmâ’ Muhammad 201), ngaran anu lamun diucapkeun, hate siga kabuka ku cahaya leutik nu laun-laun ngagedéan. Ieu ngaran, dina tradisi para nabi, henteu ngan ukur tanda panggero, tapi hiji kaayaan batin, hiji cukang anu nganteurkeun manusa kana rohangan halimunan—rohang pujian anu dirasakeun saméméh dikedalkeun (Qur’an 1:1; Ibna ʿArabî, Fushûsh al-Hikam).
Akar kecap “h-m-d” jadi pondasi syukur, pondasi anu ngawengku ka sakabéh laku: ti “Hâmid” anu muka Kitab Suci nepi ka pujian mahluk langit jeung mahluk bumi. Teu aya hal anu tangtu dina pangpujian iwal yén nu muji jeung nu dipuji silih tatap dina kaca bening kasadaran. Ku sabab kitu, Ibna ʿArabî nyebutkeun yén pujian téh lain amal biasa, tapi maqâm kasadaran, tempat jiwa wani nyebut yén sagala rupa anu aya téh lumangsung ku ayana Gusti sorangan (Ibna ʿArabî,al- Futûhât).
Para ahli kamus kawas al-Zabîdî, dina Tâj al-ʿArûs, nyaritakeun yén “hamd” téh lampah nu sadar: muji ka nu bener-bener pantes dipuji, bari haté aya dina kaayaan caang. Tapi dina paningali para “laku hurif”, loba anu leuwih jero tibatan éta: “Hâmid” téh saperti enteung anu nyawiskeun rarayna pikeun ngamantulkeun cahaya Ilahi tanpa kaleuleuwihi sorangan. Manusa dina maqâm ieu henteu ngan ukur nyebut pujian, tapi hirupna sorangan jadi pujian (al-Zabîdî, Tâj al-ʿArûs; Ibna ʿArabî, al-Futûhât).
Di alam rohani, pujian henteu aya dina sora, tapi aya dina cara urang sadar milamah hirup. Lamun urang nyebut “Hâmid”, anu karasa téh jalma anu laku lampahna biasa-biasa baé, tapi dina jero dirina aya sumanget anu terus muji Gusti bari henteu rame. Siga seuneu leutik nu hurung dina peting, cukup keur ngahaneutan, tapi henteu nepikeun ka nyorotkeun dirina ka unggal panon.
Ku kecap “Hâmid”, syukur mekar jadi ruang tempat étika, roh spiritual, jeung kasadaran silih caangan. Aya tilu undakan anu kabuka:
- Syukur anu hirup, henteu ngalayang dina lisan, tapi ngalir dina jiwa. (Qur’an 14:7)
- Cermin keilahian, sabab unggal lampah bisa jadi cukang pikeun ngamantulkeun nilai-nilai Gusti dina kahirupan sapopoé (al-Qushayrî, Risâla).
- Transformasi rohani, tempat pujian jadi jalan anu ngurat manusa kana wujud Insân al-Kâmil, nu sampurna dina rasa jeung laku (Ibna ʿArabî, Fushûsh).
Sakumaha anu disebut ku para “laku hurif”, syukur téh kawas cai: ngalir, ngadamaikeun, tapi sakaligus bisa nyieun gunung batin jadi hejo deui. Dina tataran anu leuwih lemes, Ibna ʿArabî remen ngabaca hurup salaku lambang cahaya. Ku kituna hurup dina “Hâmid” jadi pituduh:
- Hâ’: rahmat nu dibuka ku Gusti, tempat nikmat karasaeun bari henteu ditalari (Ibna ʿArabî, Shajarat al-Kawn).
- Alif: tanda kajembaran Gusti, yén sadaya pujian balikna ka Hiji (Qur’an 112:1).
- Mîm: dunya anu katempo, tapi jadi jembatan boh ka Halimunan boh ka Nu Sajati (al-Ghazâlî, Ihyâ’).
- Dâl: tetengger, nalika syukur jadi taktak diri, lain deui pangajaran anu kudu diapalkeun (Tradisi hurûfiyyîn).
Runtuyan hurup ieu teu beda ti léngkah-léngkah leutik dina jalan sempit: ti rahmat ka kasadaran, ti kasadaran ka manifestasi, ti manifestasi ka paneguhan diri. Ieu jalan ngajadikeun “Hâmid” téh leuwih ti ngaran—jadi maqâm, tempat manusa ngalembutkeun haténa sorangan. Manusa dina martabat “Hâmid” henteu nyorangan. Anjeunna hadir minangka kaca anu ngajadikeun batur ningali dirina. Aya jernihna, aya hampangna. Dina laku sapopoé, ayana nyageurkeun jalma séjén bari henteu ngajadikeun dirina obat. Anjeunna ngan ngalakonan hirup anu, tanpa disadari, ngajadikeun batur ngarasa leuwih tenang (Ibn ʿArabî, al-Futûhât).
Dina puncakna, “Hâmid” téh jalma anu hirupna sorangan jadi “Hâmid”: seuri anu mere kasareupan, lampah anu mere hurip, tur cicing anu bisa mere jembar. Manéhna lain ngan anu muji, tapi anu diagungkeun ku pujian. (Hadits Muslim: Akhlak Nabi minangka Qur’an anu leumpang)
DAFTAR PUSTAKA
1. al-Qur’an al-Karîm.
2. Ibna ʿArabî — Fushûsh al-Hikam.
3. Ibna ʿArabî — al-Futûhât al-Makkiyyah.
4. al-Zabîdî — Tâj al-ʿArûsy.
5. al-Qushayrî — al-Risâla al-Qushairiyyah.
6. al-Ghazâlî — Ihyâ’ ‘Ulûm al-Dîn.
7. Hadits riwayat Muslim.
8. Tradisi hurûfiyyîn klasik.
*****
Judul: “HÂMID” — Nu Nyampurnakeun Pujian
Penulis: NOER Widianingrat (Pembelajar Probono)
