MajmusSunda News, Garut, 12 Februari 2026 – Asmâ’ “Shafiyyullâh” ibarat cai ibun subuh nu murag lalaunan: hérang, tiis, bening, nepi ka langit katingali ngagurat dina jerona. Anjeunna maparin piwuruk yén hirup sajati lain soal jadi agung, tapi jadi hérang batinna. Kecap “shafiyyullâh” medal tina akar “sh-f-w” nu ngandung harti shafâ’—kasucian, kajelasan, jeung kasaringna hiji perkara tina reregedna. Dina basa Arab baheula, “shafiyyu” dipaké pikeun nyebut cai nu geus disaring, nepi ka hérangna siga cahaya. Cai jadi murni lain sabab teu kungsi kotor, tapi sabab mampuh misahkeun rereged tina dirina. Kitu deui hate manusa: lain suci sabab teu boga dosa, tapi sabab daék terus ngabersihan diri payuneun Allah. Nalika kecap éta dihijikeun jeung Asma Allah, lahirlah harti jero: Allah nu ngamurnikeun, milih, jeung ngabersihan ku kanyaah-Na. Dina pamadegan Ibna ‘Arabî, ieu Aasmâ’ jadi panganteur dua gerak Ilahi Gusti: Gusti Nu ngamurnikeun jeung mahluk nu dimurnikeun nepi jadi cermin kasucian. Di dinya weh aya patepungan rahasia antara Gusti jeung manusa—prosés panyucian nu teu aya tungtungna (Ibna ‘Arabî, 1997; Al-Râghib al-Ashfahânî, 2002).
“Shafiyyullâh” ngandung lapisan makna nu jembar. Kahiji, kasucian nu lahir tina tazkiyah—panyucian jiwa tina rereged lahir jeung batin: sombong, kahayang, jeung rasa “aku”. Jiwa nu murni teu kudu nyingkahan dunya, tapi ningali dunya kalawan panon hérang. Kadua, kapilih ku Allah. Kasucian sajati lain hasil usaha wungkul, tapi anugerah kanyaah ti Nu Maha Suci. Nu dipilih jadi shafiyyu lain sabab sampurna dirina, tapi sabab haténa geus jadi rohangan pikeun kasampurnaan Ilahi. Katilu, pancaran cahaya murni: sagala nu geus beresih bakal mantulkeun cahaya Gusti tanpa kabur. Kaopat, panyucian diri jeung alam raya. Jagat ogé ngalakonan tazkiyah dina unggal siklusna—daun ragrag, béntang lahir, sagalana ngalantarkeun dzikir dina gerak panyucianna (Ibna ‘Arabî, 2004; William C. Chittick, 1989).
Lamun diulik hurup-hurupna, kecap “shafiyyu” nyimpen isyarat batin:
a. Shâd (ص) ngalambangkeun cahaya nu nembus poek, nyirian hudangna kasadaran.
b. Fâ’ (ف) mangrupa gerak nu ngalir, siga cai nu terus ngumbah rereged—panyucian teu kungsi eureun.
c. Yâ’ (ي) nunjuk kana titik kasampurnaan, kasaimbangan antara fanâ’ jeung baqâ’.
Nalika dihijikeun jeung kecap Allâh, kasucian éta ngahontal darajat Ilahiah—lain ukur moral, tapi ontologis: balikna sagala ka sumber asalna nu murni (Al-Qusyairî, 2002; Henry Corbin, Alone with the Alone, 169).
Dina lalampahan spiritual Islam, tazkiyah al-nafs jadi inti jalan ka Allah. “Shafiyyullâh” jadi lambang jeung pituduhna. Kasucian lahir tina kasadaran, lain paksaan. Henteu saukur ninggalkeun nu goréng, tapi ngamurnikeun niat, pikiran, jeung lampah supaya ngan ukur ka Anjeunna. Dina diri Nabi Muhammad, makna ieu ngahontal puncakna: anjeunna nu disucikeun jeung nu nyucikeun sakaligus. Sagalana nu nyabak ka anjeunna jadi hérang, sabab anjeunna cermin cahaya Gusti tanpa kabu. (Al-Ghazâlî, 1983; Claude Addas, 1993). Hirup tungtungna téh lalampahan panjang nuju kajelasan batin. Urang lahir dina fitrah nu murni, tapi ngaliwat dunya pinuh ku lebu. Dosa, kasombongan, jeung kabohongan nutupan cahaya hate saeutik-saeutik. Tapi Gusti Nu Maha Pamurni teu ngantep urang leungit dina kakeueum; Anjeunna ngirim tanda, kajadian, komo tatu sakalipun, pikeun ngabersihan jalan mulang. “Shafiyyullâh” ngingetan yén panyucian lain hal instan—anjeunna lalampahan sabar jeung kanyaah. Siga walungan nu lalaunan nembus batu, hate nu sabar bakal manggihan sumber kajernihanana sorangan (Seyyed Hossein Nasr, 1964; Toshihiko Izutsu, 1983).
Dina kosmologi Ibna ‘Arabî, Nabi Muhammad mangrupa insân kâmil, cermin sampurna pikeun tajallî Gusti. Anjeunna “Shafiyyullâh”, nu dimurnikeun nepi teu nyésa iwal Cahaya Gusti. Kasucian Nabi lain saukur ahlak, tapi kaayaan wujud nu sakabéhna jadi wadah rahmat. Saha baé nu nuturkeun tapak anjeunna, sabenerna keur leumpang dina jalan shafâ’, ngamurnikeun diri sangkan jadi pantulan leutik tina kajernihan agung éta. Di dinya aya rusiah cinta sajati: mikacinta lain pikeun miboga, tapi pikeun jadi hérang—supaya nu katingali lain “abdi”, tapi Anjeunna (Ibna ‘Arabî, 1997; William C. Chittick, 1994).
Asmâ’ “Shafiyyullâh” lain saukur ngaran, tapi doa nu ngagero hate sangkan nengetan dirina sorangan: naha geus cukup hérang pikeun mantulkeun cahaya-Na? Kasucian lain nolak dunya, tapi ningali dunya ku panon suci. Lain kudu sampurna, tapi kudu terus ngabersihan diri sangkan pantulan cahaya makin caang. Unggal manusa nyimpen bibit kasucian ti Gusti dina dasar jiwanya. Tugas urang miara éta bibit ku dzikir jeung ikhlas, nepi ka mekar jadi kasadaran Gusti nu nyorot ka sakuliah jagat. Dina tungtungna urang bakal ngarti: jadi suci lain hartina tanpa dosa, tapi terus dimurnikeun ku kanyaah Gusti nu teu weleh nyaring diri urang, nepi nu nyésa ngan cahaya-Na wungkul. Di dinya makna pangjerona “shafiyyullâh”—manusa nu dimurnikeun nepi Gusti ningali Diri-Na dina dirina (Al-Ghazâlî, 1983; Henry Corbin, 1969). AlLâhumma innâ nushallî wanusallimu ´alâ Sayyidina ShafiyulLâh SAW.
DAFTAR PUSTAKA
A. Literasi Klasik:
1. Ibn al-‘Arabî, Muhyiddîn; Al-Futûhât al-Makkiyyah, Beirut: Dâr al-Fikr, 1997.
2. Ibn al-‘Arabî, Muhyiddîn; Fushûsh al-Hikam, Beirut: Dâr al-Kitâb al-‘Arabî, 2004.
3. Al-Râghib al-Ashfahânî, Abû al-Qâsim; Al-Mufradât fî Gharîb al-Qur’ân, Beirut: Dâr al-Qalam, 2002.
4. Al-Qusyairî, ‘Abd al-Karîm; Al-Risâlah al-Qusyairiyyah, Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 2002.
5. Al-Ghazâlî, Abû Hâmid; Ihyâ’ ‘Ulûm al-Dîn, Beirut: Dâr al-Ma‘rifah, 1983.
B. Literasi Kontemporer:
1. Chittick, William C.; The Sufi Path of Knowledge: Ibn al-‘Arabî’s Metaphysics of Imagination, Albany: SUNY Press, 1989.
2. Chittick, William C.; Imaginal Worlds: Ibn al-‘Arabî and the Problem of Religious Diversity, Albany: SUNY Press, 1994.
3. Corbin, Henry; Alone with the Alone: Creative Imagination in the Sufism of Ibn ‘Arabî, Princeton: Princeton University Press, 1969.
4. Addas, Claude; Quest for the Red Sulphur: The Life of Ibn ‘Arabî, Cambridge: Islamic Texts Society, 1993.
5. Nasr, Seyyed Hossein; Three Muslim Sages, Cambridge: Harvard University Press, 1964.
6. Izutsu, Toshihiko; Sufism and Taoism: A Comparative Study of Key Philosophical Concepts, Berkeley: University of California Press, 1983.
*****
Judul: SHAFIYULLÂH “صفي الله” — Pamurnian Kasucian
Penulis: NOER Widyadiningrat (Pembelajaran Djatirumasa)
