MajmusSunda News, Garut, 26/12/25 – Asmâ’ “Rasûl” (رسول) anu nyaangan lampah manusa nuju ka Gusti Nu Maha Suci. Rasûl téh kaasup kana harti anu pangluhurna. Anjeunna lain ukur kecap agama, lain deuih ngan saukur sandangan sajarah pikeun para nabi. Rasûl téh sasak anu nyambungkeun: antara langit jeung bumi, antara anu samar jeung anu kasampak, antara bebeneran langgeng jeung hirup manusa anu karasa sapopoe.
Sacara basa, “Rasûl” hartina jalma anu diutus, anu ngemban warta, anu nyangking amanat. Nanging dina ajaran Islam, harti ieu henteu eureun dina kecap. “Rasûl” téh manusa anu dipilih ku Allah Ta‘ala pikeun nampi wahyu sarta nganteurkeunana ka sakumna umat. Anjeunna henteu ngan ukur mawa titah, tapi ogé mawa pituduh, cahya, jeung jalan balik pikeun jiwa anu leungit tapakna (Q.S. al-Ahzâb [33]:21). Ku sabab kitu, “Rasûl” lain ngan ukur kalungguhan, tapi mangrupa kajadian batin: patepungan antara kersa Gusti jeung kasadiaan diri manusa.
Numutkeun pamanggih para ahli ruhani agung, utamana Syaikh Akbar Ibna ‘Arabi, “Rasûl” teu pantes dipikaharti saukur minangka panganteur wahyu. “Rasûl” téh panyawang kasadaran Ilahi anu ngajelma dina alam dunya. Anjeunna henteu ngan ukur nyarita ku basa Gusti, tapi ngahirupkeun ayana Gusti dina lampah, dina budi pekerti, sarta dina jero rasa (Ibn ‘Arabi, 2002). Ibna ‘Arabi ningalikeun Rasûl minangka insan anu geus ngahontal maqâm kasadaran anu sampurna, nepi ka dirina jadi kaca bening pikeun cahya Ilahi. Dina dirina, wahyu henteu ngan turun, tapi calik. Anjeunna lain ukur panarima, tapi jadi wadah anu ngahirupkeun éta wahyu (Chittick, 1989).
Ku kituna, “Rasûl” téh perantara anu nyawa, anu ngarasakeun, anu ngartikeun, sarta anu ngawujudkeun titah Gusti dina basa kamanusaan. Ieu lah rusiah kenabian: wahyu henteu sumping minangka pikiran kosong, tapi ngajelma dina manusa anu hirup, ngaléngkah, mikanyaah, sarta sangsara babarengan jeung umatna.
Sacara asal kecap, “Rasûl” nyokot tina akar “r-s-l” (ر س ل), anu ngandung harti ngutus, ngirim, jeung nepikeun. Ieu akar kecap nandakeun ayana tali anu ngahubungkeun antara nu ngutus, pesen, jeung nu narima. Dina widang ketuhanan, Gusti téh Nu Ngutus, wahyu téh amanat, jeung manusa téh nu narima. “Rasûl” nangtung di tengah-tengah minangka simpul suci anu ngajadikeun amanat nepi kalayan gembleng (Ibn Mandhur, 1990). Al-Qur’an ngagunakeun kecap “Rasûl” pikeun para nabi anu nampi wahyu sarta dipaparin kawajiban pikeun nganteurkeunana ka umat. Ti mimiti, kecap ieu geus ngandung amanah anu beurat: ngajaga kasucian titah Gusti bari nyanghareupan alam dunya anu pinuh ku cobaan (Q.S. an-Nisa’ [4]:165). Ku sabab kitu, jadi “Rasûl” téh mulya tapi henteu hampang. Anjeunna diagungkeun ku sabab deukeut jeung wahyu, tapi ogé diuji ku panolakan, pacengkadan, jeung sangsara umat manusa (Rahman, 1980).
Dina pamanggih Ibna ‘Arabi, “Rasûl” téh titik patepungan dua alam: alam ghaib jeung alam nyata. Anjeunna ibarat jalma anu suku kénca napak di bumi, suku katuhu nyangkaruk ka langit. Dina dirina, alam roh jeung alam raga silih tepung (Ibna ‘Arabi, 2004). “Rasûl” nampi wahyu ti alam Gusti, tuluy nurunkeunana kana basa, hukum, jeung tata nilai anu bisa kahartos ku manusa. Ieu prosés lain saukur narjamahkeun kecap, tapi ngarobah harti sangkan wahyu anu mutlak tiasa cicing dina dunya anu robah-robah (Nasr, 1993). Lamun teu aya “Rasûl”, wahyu bakal tetep jauh di langit. Lamun teu aya “Rasûl”, manusa bakal leungit arah batinna. Ku sabab éta, “Rasûl” téh sasak anu nganteurkeun cahya Gusti kana lalakon sajarah manusa (Chittick, 2005).
Ibna ‘Arabi nandeskeun deui yén “Rasûl” lain ngan ukur perantara lahir, tapi ogé lambang maqâm batin. Hartina, “Rasûl” téh gambaran sampurna ngeunaan kamungkinan manusa lamun dirina pinuh pasrah kana bebeneran Gusti (Ibna ‘Arabi, 2002).
Sakabéh pamahaman ieu bisa diringkeskeun kana opat tunggak utama. Kahiji, “Rasûl” téh utusan jeung panganteur antara Gusti jeung manusa. Anjeunna mawa titah tanpa nambahan atawa ngurangan, ngajaga risalah kalayan amanah (Q.S. al-Mâ’idah [5]:67). Kadua, “Rasûl” ngawakilan kasadaran ruhani pangluhurna, sabab haténa geus disucikeun, akalna dicaangan, jeung jiwana disiapkeun (Chittick, 1989). Katilu, ayana “Rasûl” sok mawa parobahan jeung pembaruan. Anjeunna ngarobah cara mikir, cara hirup, jeung cara nangtungkeun kaadilan (Rahman, 1980). Kaopat, “Rasûl” nyangking tanggung jawab akhlak jeung ruhani pikeun nangtungkeun bebeneran jeung kaadilan. Risalahna lain ngan ibadah lahir, tapi panggero pikeun ngawangun kahirupan anu mulya (Nasr, 2006).
Kaopat ieu ngahiji dina hiji makna anu sampurna. Pikeun Ibna ‘Arabi, “Rasûl” téh saluran suci komunikasi Ilahi, tempat bebeneran ngalir tanpa cacad (Ibna ‘Arabi, 2004). Dina élmu tasawuf, unggal hurup Arab miboga ruh jeung makna. Kitu deui kecap “Rasûl” anu diwangun ku opat hurup.
a. Hurup Râ’ (ر) ngalambangkeun wiwitan lalampahan ruhani, tempat cahya Ilahi mimiti murub di alam (Ibn ‘Arabi, 2002).
b. Hurup Sîn (س) nandakeun aliran anu henteu pegat, yén wahyu téh terus ngalir dina sajarah (Chittick, 2005).
c. Hurup Wâw (و) ngalambangkeun panyambung antara langit jeung bumi, antara Gusti jeung mahluk (Nasr, 1993).
d. Hurup Lâm (ل) nandakeun panyampurnaan, hukum, jeung kaadilan anu ditegakkeun sangkan kahirupan boga tatapakan anu pageuh (Rahman, 1980).
Opat hurup ieu mangrupa runtuyan cahya: mimiti, ngalir, nyambung, sarta nangtungkeun bebeneran. Makna “Rasûl” henteu eureun dina mangsa para nabi. Anjeunna tetep hirup dina unggal jaman. Dina dunya anu rame ku sora jeung kosong ku rasa, “Rasûl” ngingetan yén élmu tanpa eling téh kosong, kamajuan tanpa budi téh bahaya, sarta kakawasaan tanpa kaadilan ngan bakal nimbulkeun karuksakan (Nasr, 2006).
Nilai “Rasûl” bisa hirup dina atikan, dina tata sosial, komo dina pakakas kahirupan modern, asal manusa daék ngajaga amanah jeung bebeneran. Pamungkasna, “Rasûl” téh panggero batin: sangkan unggal manusa sanggup jadi panyalur kahadéan, sanajan dina wates kamampuhna sorangan. Sabab sanajan kenabian geus paripurna, cahya “Rasûl” teu kungsi pareum. Anjeunna ngageter dina hate jalma anu milih jujur, satia, sarta ngajaga makna dina dunya anu mindeng poék arah. alLâhumma nusallmi wanushallî ´alâ sayyidina Rasûl shallalLâhu ´alaihu wasallam.
Daptar Pustaka
1. Chittick, W. C. (1989). The Sufi Path of Knowledge: Ibn al-‘Arabi’s Metaphysics of Imagination. Albany: SUNY Press.
2. Chittick, W. C. (2005). Ibn ‘Arabi: Heir to the Prophets. Oxford: Oneworld.
3. Ibna ‘Arabi. (2002). Al-Futuhat al-Makkiyyah. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
4. Ibna ‘Arabi. (2004). Fusus al-Hikam. Beirut: Dar al-Kitab al-‘Arabi.
5. Ibn Mandhur. (1990). Lisan al-‘Arab. Beirut: Dar Sadir.
6. Izutsu, T. (2002). God and Man in the Qur’an. Kuala Lumpur: Islamic Book Trust.
7. Nasr, S. H. (1993). Knowledge and the Sacred. Albany: SUNY Press.
8. Nasr, S. H. (2006). Islamic Spirituality. New York: Crossroad.
9. Rahman, F. (1980). Major Themes of the Qur’an. Chicago: University of Chicago Press.
10. Al-Qur’an al-Karim.
*****
Judul: RASÛL (رسول) — Sang Utusan
Penulis: Ceng NOER Widianingrat (Pembelajar Djatirumasa)
