MajmusSunda News, Garut, 15/12/2025 – Asmâ’ “ʿÂqib” (عاقب) téh lain saukur sebutan biasa ka Nabi Muhammad. Anjeunna nyimpen jero rasa: anu nuturkeun, anu jadi ahir, anu nutup runtuyan. Tapi dina tradisi Qur’ani jeung kajian Islam—utamana dina panitén Ibna ʿArabî—hartina henteu eureun dina basa wungkul. Anjeunna ngalanglang ka alam makna nu leuwih jero, nuntun urang ngareungeu deui kana ahir sagala hal, kana titik panutup anu sabenerna muka jalan ka hakikat Ilahi (Ibna ʿArabî, 2002).
Sacara etimologis, akar kecap “ʿa-q-b” (ع-ق-ب) nuduhkeun gerak anu nuturkeun, datang sanggeus hiji prosés, minangka buah tina hiji lalampahan. Dina Al-Qur’an, turunan kecap ieu mindeng patali jeung ahir, akibat, kesinambungan waktu, jeung hukum sabab-akibat kosmis. Ahir di dieu lain tungtung kosong, tapi titik dimana hiji prosés manggihan hartina anu pangjerona—ahir anu jadi lawang ka neruskeun ayana (Al-Qur’an; Izutsu, 2002).
Ibna ʿArabî ningali “ʿÂqib” minangka prinsip pangahirna anu teu bisa dipisahkeun ti awal. Hirup ngalir dina lingkaran Ilahi: mimiti, prosés, jeung ahir silih rangkul. Dina al-Futûhât al-Makkiyah, anjeunna negeskeun yén unggal ahir téh panampakan hikmah, hiji panyampurnaan anu ngabalikeun makhluk ka sumberna (Ibn ʿArabî, 2002). Ti katerangan Syaikh al-Akbar, bisa diringkes tilu relasi utama tina “ʿÂqib”:
a) Kasambungan hakekat wujud—ahir anu muka neruskeun,
b) Pangawujudan hikmah—pangahirna minangka transformasi,
c) Kalungguhan alam—ahir minangka panto ka Realitas Ilahi.
Ku kituna, Syeikh Akbar ngunggelken, “ʿÂqib nyaéta panto panungtungan anu muka tabir kana hakikat sajati.” Dina ieu tempat, waktu, ruhani, jeung ayana ngahiji dina hiji garis cahya (Chittick, 1989).
Kumaha Ibna ʿArabî ngungkab harti batin tina hurup-hurupna:
• ʿAyn (ع): panon batin—tempat cahya Gusti asup, nembus poék, muka tetempoan kana nu kasumput (Corbin, 1969).
• Qâf (ق): puncak kakuatan Gusti—inti énergi kasadaran ruhani, gunung tempat ruh dipangluhurna (Chittick, 1989).
• Bâʾ (ب): panto panarimaan—hurup pangheulana wahyu, pembuka komunikasi rahasia jeung awal ngalirna hikmah (Nasr, 2006).
Ngaran “ʿÂqib” jadi jembatan antara ahir jeung awal. Anjeunna hirup lain ngan dina kitab-kitab tasawuf, tapi ogé dina tatakrama kahirupan kiwari: ngeunaan kasadaran kana akibat, tanggung jawab, jeung kasambungan. Unggal panutupan bab dina hirup—leungit, pisah, gagal—nyimpen kamungkinan lahir anyar. Dina pigura Syeikh Akbar, ahir lain tempat cicing, tapi cahya pituduh anu ngabalikeun manusa ka asalna (Nasr, 2006). Mugia renungan ieu ngalembutkeun rasa, ngalaparkeun kasadaran, sarta mantapkeun léngkah urang nuju kasampurnaan ruhani.
Allâhumma innâ nusallimu wa nushallî ʿalâ Sayyidinâ ʿÂqib shallallâhu ʿalayhi wa sallam.
Daptar Pustaka
1. Al-Qur’an al-Karîm.
2. Chittick, W. C. (1989). “The Sufi Path of Knowledge: Ibn al-ʿArabi’s Metaphysics of Imagination”. Albany: SUNY Press.
3. Corbin, H. (1969). “Creative Imagination in the Sufism of Ibn ʿArabi”. Princeton: Princeton University Press.
4. Ibna ʿArabî. (2002). “Al-Futûhât al-Makkiyah”. Beirut: Dâr Ṣâdir.
5. Izutsu, T. (2002). “God and Man in the Qur’an”. Kuala Lumpur: Islamic Book Trust.
6. Nasr, S. H. (2006). “Islamic Spirituality: Foundations”. London: Routledge.
*****
Judul: ÂQIB “عاقب”— Panto Panungtungan Jeung Ngamimitian
Penulis: Ceng NOER Widianingrat (Pembelajar Djatirumasa)
