MajmusSunda News, Garut, 1/12/26 – Asmâ’ “Rasûl Rahmah” (رَسُولُ الرَّحْمَةِ) nempatan rohangan anu lega tur jero, kawas sagara anu teu katémbong tungtungna. Ieu lain saukur sebutan, lain ogé ngan ukur gelar kahormatan, tapi tanda anu nuduhkeun kana hakikat kerasulan éta sorangan. Dina ieu asmâ’, kenabian henteu deui ngan cicing minangka carita sajarah anu kaliwat, tapi robah jadi kanyataan alam anu terus ngalir dina denyut kahirupan sakumna jagat. “Rasûl Rahmah” mangrupa raray kenabian anu ngalangkungan wates agama formal, ngaliwatan tapel wates géografis, malahan nembus sekat-sekat tauhîd, nepi ka asup kana widang ruahni anu sipatna universal (Ibna ‘Arabî, al-Futûhât al-Makkiyyah).
Sacara basa, Asmâ’ “Rasûl Rahmah” diwangun ku dua kecap poko: “rasûl” jeung “rahmah”. Tapi dina paningal tasawuf—utamana nurutkeun Syeikh Akbar Ibna ‘Arabî—dua kecap ieu lain saukur runtuyan sora. Ieu mangrupa wangun makna anu nyimpen rusiah ayana wujud. Unggal aksara, unggal akar kecap, nepi ka unggal geteran sora, jadi eunteung anu mantulkeun kanyataan hakikat anu leuwih jero batan harti leksikalna. Basa, dina ieu paningal, lain ngan pakakas manusa, tapi bagian tina tatanan kosmik anu disusun ku Gusti (Chittick, 1989).
Kecap “rasûl” asalna tina akar “r-s-l”, anu dina étimologi Arab hartina ngutus, ngirim, atawa ngalir kalawan leuleus tur tuluy-tumuluy. Ieu akar kecap henteu nuduhkeun kana pangutusan anu kasar atawa maksa, tapi kana gerak anu halus, puguh arah, sarta teu pegat. Dina basa Arab buhun, kecap “arsala” sok dipaké pikeun ngagambarkeun cai anu ngalir tenang atawa angin anu ngapung lemes. Ku kituna, ti mimiti wangun basana, “rasûl” lain tokoh dominasi, tapi tokoh aliran—anu ngahubungkeun sumber jeung tujuan (Izutsu, 2002). Sedengkeun “rahmah” asalna tina akar “r-h-m”, anu raket patalina jeung kecap “rahim”, tempat hirup mimiti ngakar dina beuteung indung. Rahim lain ukur tempat tumuwuhna kahirupan, tapi ogé rohangan panyalindungan, kahaneutan, jeung pangaping. Tina dieu, makna rahmah ngalegaan: lain saukur rasa karunya atawa simpati rasa, tapi daya ayana hirup anu ngalahirkeun, ngajaga, jeung nyampurnakeun sakumna wujud. Rahmah nyaéta asas kahirupan éta sorangan (Nasr, 1989).
Ibna ‘Arabî nengetan yén wangun morfologis hiji kecap ngagambarkeun kanyataan hakikat ayana. Basa, ceuk anjeunna, lain hasil cipta akal manusa wungkul, tapi bagian tina susunan jagat raya. Ku sabab kitu, “Rasûl Rahmah” lain ngan gelar fungsional Nabi Muhammad salaku panyampeurkeun risalah, tapi tanda hakikat ayana Nabi salaku pangantara rahmat Gusti anu ngalir teu aya pegatna ka sakumna alam (Ibna ‘Arabî, Fushûsh al-Hikam).
Dina kontéks sajarah Al-Qur’an, kecap “rasûl” dipaké pikeun nerangkeun para nabi minangka utusan Gusti anu hadir dina lalampahan sajarah manusa. Tapi Ibna ‘Arabî ngalegaan ieu harti sacara radikal. Nurutkeun anjeunna, pangutusan Ilahi teu kungsi eureun dina hiji jaman atawa hiji kaum. Éta mangrupa prosés kosmik anu terus lumangsung, sabab kahayang Gusti pikeun dipikawanoh jeung dipikanyaah ogé teu kungsi pareum. Dina ieu kerangka, Nabi Muhammad lain ngan rasul panungtung sacara kronologis, tapi rasul anu terus “aya” dina harti hakikat (Corbin, 1969). Akar “r-h-m” dina Al-Qur’an miboga bentang makna anu lega pisan. Anjeunna hadir minangka Asmâ’ Allah—al-Rahmân jeung al-Rahîm—sarta sakaligus jadi dasar hubungan antar-manusa. Ayat anu pangmindengna dirujuk nyaéta firman Allah: “Kami henteu ngutus ka anjeun (Muhammad) iwal minangka rahmat pikeun sakumna alam.” Ieu ayat, dina paningal Ibna ‘Arabî, lain saukur piwulang moral, tapi pernyataan ngeunaan hakikat ayana wujud (QS. al-Anbiyâ’: 107).
Rahmat Nabi Muhammad henteu diwatesan ku iman atawa kufur, ku narima atawa nolak. Anjeunna ngawengku sakumna wujud: manusa, sasatoan, tatangkalan, nepi ka kanyataan anu teu katingali ku panon. “Rahmah” di dieu jadi sabab naha alam raya tetep nangtung dina ayana, anu ku para sufi disebut “baqâ’”. Salila rahmah kénéh ngalir, salila éta ogé jagat henteu ragrag kana ketiadaan (Chittick, 1994). Dina al-Futûhât al-Makkiyyah, Ibna ‘Arabî mindeng negeskeun yén Nabi Muhammad nyaéta “al-Insân al-Kâmil”, manusa sampurna anu jadi eunteung pangjernihna pikeun sakumna Asmâ’ jeung Sifat Allah. Salaku “Rasûl Rahmah”, Nabi mangrupa manifestasi panglengkepna tina Asmâ’ Allah al-Rahmân. Malahan, Ibna ‘Arabî nyebut yén “rahmah” nyaéta sabab utama kajadian “tajallî”—nyaéta nalika Gusti maparin dirina dina rupa-rupa wujud. Tanpa rahmah, teu aya ciptaan; tanpa rahmah, wujud moal kungsi nembongan (Ibna ‘Arabî). Ku kituna, kerasulan Muhammad nyaéta wangun komunikasi Ilahi anu pangleuleusna jeung pangjerona. Risalah anu dibawana lain ngan kumpulan hukum, tapi susunan asih anu nungtun makhluk kana kasampurnaan hakikatna. Nabi hadir minangka sasak: ti Gusti ka makhluk, jeung ti makhluk balik deui ka Gusti. Dina sasak ieu rahmah ngalir (Nasr, 2006).
Hubungan antara “r-s-l” jeung “r-h-m” dina “Rasûl Rahmah” sipatna ngahiji tur teu bisa dipisahkeun. “Rasûl” nuduhkeun gerak nangtung—turunna kersa Gusti kana alam ciptaan. “Rahmah” nuduhkeun gerak ngalémpeng—rangkul asih anu nyangking sakumna ayana tanpa iwal. Unggal pangutusan Ilahi sok dumasar kana “rahmah”. Lamun pangutusan leungit “rahmah”, anjeunna robah jadi paksaan. Lamun dakwah leungit asih, anjeunna jadi kagorengan. Ku sabab kitu, Nabi Muhammad salaku “Rasûl Rahmah” nampilkeun modél kenabian anu nentang logika dominasi (Rustom, 2017).
Ibna ‘Arabî ogé ngajelaskeun widang anu leuwih lemes ngaliwatan élmu hurup (ʿilm al-hurûf). Unggal aksara dina “Rasûl Rahmah” jadi lambang kanyataan kosmik.
a. Hurup râ’: ngalambangkeun ruh jeung gerak Gusti;
b. Huruf sîn: ngalambangkeun jalan jeung lalampahan;
c. Huruf lâm: ngalambangkeun kasambungan jeung kasampurnaan.
Dina kecap “rahmah”,
d. Hurup hâ’: ngalambangkeun kahirupan jeung lega batin.
e. Huruf mîm: ngalambangkeun manifestasi—nembongna hakikat dina wujud nyata (Ibna ‘Arabî).
Dina ieu tulisan, Nabi Muhammad kaharti minangka “titik patepungan” sakumna hurup, tempat ngahijina sakumna makna alam. Anjeunna nyaéta kitab anu hirup, téks anu leumpang, anu maca asih Gusti lain ku kecap wungkul, tapi ku ayana sorangan. Unggal lampah, unggal lampahna, malahan unggal cicingna, jadi ayat rahmah (Schimmel, 1975). Pamustunganana, Asmâ’ “Rasûl Rahmah” ngajak urang ngarti kenabian lain saukur minangka ajaran, tapi minangka cara cicing di dunya. “Rahmah” lain ngan sipat moral, tapi asas hakikat anu nyangga ayana jagat. Nabi Muhammad mangrupa manifestasi pangluhurna tina rahmat Ilahi anu teu wawates. Dina dunya kiwari anu pinuh ku pasalia pikir, konflik, jeung krisis kamanusaan, “Rasûl Rahmah” jadi paradigma spiritual anu kacida pentingna—ngingetan yén kasalametan lahir tina asih, lain tina dominasi (Rahman, 1982).
Daptar Pustaka
1. Chittick, W. C. (1989). The Sufi path of knowledge: Ibn al-‘Arabi’s metaphysics of imagination. Albany, NY: State University of New York Press.
2. Chittick, W. C. (1994). Imaginal worlds: Ibn al-‘Arabi and the problem of religious diversity. Albany, NY: State University of New York Press.
3. Corbin, H. (1969). Creative imagination in the Sufism of Ibn ‘Arabi (R. Manheim, Trans.). Princeton, NJ: Princeton University Press.
4. Ibna al-‘Arabi. (n.d.). Al-Futūḥāt al-Makkiyyah. Beirut: Dār Ṣādir.
5. Ibna al-‘Arabi. (n.d.). Fuṣūṣ al-Ḥikam. Beirut: Dār al-Kitāb al-‘Arabī.
6. Izutsu, T. (2002). Sufism and Taoism: A comparative study of key philosophical concepts. Berkeley, CA: University of California Press.
7. Nasr, S. H. (1989). Knowledge and the sacred. Albany, NY: State University of New York Press.
8. Nasr, S. H. (2006). Islamic spirituality: Manifestations. New York, NY: Crossroad Publishing.
9. Rahman, F. (1982). Islam and modernity: Transformation of an intellectual tradition. Chicago, IL: University of Chicago Press.
10. Rustom, M. (2017). The triumph of mercy: Philosophy and scripture in Mullā Ṣadrā. Albany, NY: State University of New York Press.
11. Schimmel, A. (1975). Mystical dimensions of Islam. Chapel Hill, NC: University of North Carolina Press.
*****
Judul: RASÛL RAHMAH “رَسُولُ الرَّحْمَةِ” — Sang Utusan Asih
Penulis: NOER Widianingrat (Pembelajar Djatirumasa)
